Zdrowie i dobre samopoczucie Pacjenta jest dla nas priorytetem

Dysponujemy rozbudowaną infrastrukturą

Jesteśmy otwarci na współpracę

Jesteśmy rzetelnym partnerem dla wszystkich współpracujących z nami podmiotów

Spojrzenie wstecz

Instytut Psychiatrii i Neurologii został powołany rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 marca 1951 r. z inicjatywy grupy psychiatrów i neurobiologów, w tym Jerzego Konorskiego, wybitnego neurofizjologa. Instytut miał pełnić funkcje polskiego centrum promocji badań naukowych i klinicznych w dziedzinie chorób psychicznych i neurologicznych. Pierwszym dyrektorem został neurolog Zygmunt W. Kuligowski.
Przez pierwsze 23 lata Instytut mieścił się w pawilonie na terenie Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Pruszkowie. Licząca 60 osób kadra pracowała w trudnych warunkach lokalowych. Działalność naukowa oparta była o psychiatryczne i neurologiczne oddziały kliniczne oraz zakłady i pracownie: neurofizjologii, biochemii, neuropatologii i organizacji ochrony zdrowia. Instytut zajmował się głównie wprowadzeniem metod fizjologicznych do badań klinicznych i upowszechnieniem koncepcji pawłowskich w medycynie.
W 1973 r. Instytut został przeniesiony do nowych budynków w Warszawie przy Al. Sobieskiego, niedaleko Wilanowa. Otworzono nowe kliniczne i zakłady teoretyczne oraz pracownie. Badania objęły organizację psychiatrycznej i neurologicznej opieki zdrowotnej, genetykę, patogenezę i leczenie chorób afektywnych, zaburzenia nerwicowe, nadużywanie alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, psychofarmakologię, psychoterapię i neurochemię. Pod koniec lat 80-tych wprowadzono nowoczesne metody diagnostyczne oraz techniki badawcze w tym tomografię komputerową (CT) i rezonans magnetyczny (MRI). Zarazem Instytut pełnił funkcję szpitala psychiatrycznego i neurologicznego.
W 1992 r. Instytut został mianowany Ośrodkiem Współpracującym ze Światową Organizacją Zdrowia w zakresie Badań Naukowych i Szkolenia w dziedzinie Zdrowia Psychicznego (WHO Collaborating Center for Research and Training in Mental Health).
Od 1973 r. profesor Stanisław Dąbrowski kierował Instytutem. Sekretarzem naukowym, następnie zastępcą dyrektora od spraw naukowych przez około 30 lat, aż do śmierci w 1991 r. był profesor Ignacy Wald. W 1991 r. stanowisko dyrektora objął profesor Stanisław Pużyński. Od 2002 roku dyrektorem IPiN jest profesor Danuta Ryglewicz.

Kształtowanie polityki zdrowia psychicznego

Szczególnie ważna była rola Instytutu w kształtowaniu ogólnokrajowej polityki zdrowia psychicznego. Instytut podjął zapoczątkowane jeszcze przed wojną prace nad ustawodawstwem psychiatrycznym, lecz dopiero po wielu latach, w 1994 roku “Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego” została uchwalona przez parlament. Instytut systematycznie monitoruje jej wdrażanie.
W 1967 r. opracowano pierwszy całościowy program rozwoju lecznictwa psychiatrycznego w Polsce. W programie tym, znalazły się między innymi postulaty rozwoju szpitali, poradni zdrowia psychicznego, zakładów pracy chronionej, programu rehabilitacji. W kolejnym raporcie z 1980 roku położono nacisk na prawa pacjentów, w tym na respektowanie swobody kontaktów i tajemnicy korespondencji, dysponowanie pieniędzmi, prawo do częstszych kontaktów z rodziną, do korzystania z urlopów (przepustek), dostępu do prasy, radia, telewizji, książek. Specjalnie ważne było unormowanie zasad stosowania przymusu bezpośredniego wobec pacjentów.
W zgodzie z panującymi trendami, zmierzającymi do rozwoju opieki psychiatrycznej opartej o zasady psychiatrii środowiskowej podjęto w latach dziewięćdziesiątych prace nad kolejną wersją programu psychiatrycznej opieki zdrowotnej (“Program Ochrony Zdrowia Psychicznego”). Przewiduje on daleko idące przekształcenie i modernizację lecznictwa szpitalnego poprzez rozwój sieci oddziałów przy szpitalach ogólnych, przy równoległym zmniejszaniu liczby łóżek w dużych szpitalach psychiatrycznych. Promocja zdrowia psychicznego i prewencja zaburzeń psychicznych są głównym celem programu.

Problematyka uzależnień

Problematyka społeczna, w szczególności polityka wobec alkoholu i narkomanii stanowi ważny element pracy Instytutu. Od 1976 r. na terenie Instytutu odbywały się zebrania zespołu ekspertów Stałej Komisji Rady Ministrów ds. Walki z Alkoholizmem, który opracował raport o problemach polityki w zakresie alkoholu. W raporcie poddano krytyce dotychczasowe działania ograniczające się głównie do leczenia i propagandy antyalkoholowej, rekomendując opracowanie spójnej, multidyscyplinarnej polityki wobec alkoholu, koordynującej działania i interesy różnych grup nacisku. Pracownicy Instytutu jako eksperci uczestniczyli w dyskusjach pomiędzy rządem a przedstawicielami “Solidarności” przy opracowywaniu nowych uregulowań prawnych. Rezultatem debaty była uchwalona w 1982 r., w okresie stanu wojennego, ustawa “O wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi”.
W latach 80-tych nastąpiła reorientacja traktowania problematyki uzależnień. Promowana przez Światową Organizację Zdrowia perspektywa zdrowia publicznego zastąpiła dotychczasowe spojrzenie kliniczne. Instytut podjął na szeroką skalę badania socjologiczne, psychospołeczne i epidemiologiczne, nie zapominając o podejściu biologicznym. Do badań problematyki alkoholowej, które koordynował IPiN włączyło się blisko 100 placówek naukowo-badawczych z całej Polski. Nawiązano współpracę międzynarodową z placówkami naukowymi i organizacjami zajmującymi się problematyką uzależnień, dzięki której doświadczenia innych krajów znalazły zastosowanie w Polsce.
Do końca lat 70-tych narkomania była w Polsce zjawiskiem marginalnym, choć notowano systematyczny wzrost liczby osób używających narkotyki domowej produkcji. Instytut opracował raport na temat sytuacji narkomanii i odegrał istotną rolę w przygotowaniu ustawy o zapobieganiu narkomanii (przyjęta w 1985 r.). Ustawa nie przewidywała penalizacji za posiadanie narkotyków i odbiegała w tym od legislacji przyjętej w innych krajach. Liberalny charakter ustawy, wbrew przewidywaniom, nie przyczynił się do wzrostu konsumpcji narkotyków, a narkomania nie została zepchnięta do podziemia. Pozwoliło to na wczesne zajęcie się HIV i AIDS oraz podjęcie spraw związanych z edukacją.
Lata transformacji ustrojowych przyniosły wzrost spożycia alkoholu i rozpowszechnienie narkomanii. Instytut prowadzi badania epidemiologiczne i społeczne, których celem jest nie tylko monitorowanie zachodzących zmian, ale także ewaluacja prowadzonej polityki. W ostatniej dekadzie Instytut zajmuje się opracowywaniem i wprowadzaniem do praktyki programów ograniczania popytu na substancje psychoaktywne, w tym programów edukacyjnych, programów adresowanych do społeczności lokalnych, promocją programów ograniczania szkód (pierwszy w Polsce program metadonowy, badania nad programami wymiany igieł wśród narkomanów). Prowadzone badania i zgromadzone doświadczenia praktyczne miały istotne znaczenie przy opracowywaniu kolejnych ustaw. Ekspertyzy i opinie Instytutu wykonywane na zlecenie Ministerstwa Zdrowia, Kancelarii Sejmu i Senatu, Prezydenta RP, przyczyniły się do uchwalenia nie represyjnych zapisów w nowej ustawie “O przeciwdziałaniu narkomanii” (1997 r.) oraz do zapobieżenia nadmiernie liberalnym rozwiązaniom dotyczącym polityki wobec alkoholu w znowelizowanej ustawie “O wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi”.