Zdrowie i dobre samopoczucie Pacjenta jest dla nas priorytetem

Dysponujemy rozbudowaną infrastrukturą

Jesteśmy otwarci na współpracę

Jesteśmy rzetelnym partnerem dla wszystkich współpracujących z nami podmiotów

Kierownik:

dr hab. n. med. prof. nadzw. Janusz Heitzman

Lekarze:

Dr n. med. Danuta Hajdukiewicz

Lek. Małgorzata Luks

Lek. Dorota Antoniak

Lek. Gabriela Bodziak- Opolska

Dr n. med. Paweł Gosek, e-mail:pgosek@ipin.edu.pl

Lek. Małgorzata Opio

Dr n. med. Alfreda Ruzikowska

Dr n. med. Krystyna Tarczyńska

Zespół Psychologów:

Mgr Magdalena Fritz (psycholog, seksuolog)

Dr n. med. Agnieszka Kałwa, e-mail:kalwa@ipin.edu.pl

Ks dr n. hum. Grzegorz Kudlak

Dr n. med. Dorota Parnowska, e-mail:dparnow@ipin.edu.pl

Dr n. med. Agnieszka Kałwa, e-mail:kalwa@ipin.edu.pl

Mgr Magdalena Peccabin, e-mail:mpeccabin@ipin.edu.pl

Dr n. hum. Anna Pilszyk

Asystent ds. prawnych:

Mgr Inga Markiewicz

Terapeuci zajęciowi:

Mgr Marta Kucińska

Mgr Paweł Leśniewski

Mgr Maciej Łukasiewicz

Mgr Anna Stanibuła

Terapeuci uzależnień:

Bolesław Glinkowski

Asystent socjalny:

Mgr Hanna Gajek

Sekretariat:

Bożena Śniadowska

Patrycja Zakrzewska – Pryk

Grzegorz Spyt

Pielęgniarka oddziałowa:

Mgr Barbara Sejka

Zainteresowania naukowe Kliniki obejmują m. in.:

  • przyczyny biologiczne, psychologiczne i środowiskowe zachowań i czynów prawnie zabronionych,
  • etiopatogenezę, konsekwencje społeczne i czynniki predykcyjne przemocy
  • kliniczne i psychologiczne czynniki predykcyjne ponownego popełnienia czynu zabronionego u pacjentów u których wykonywany jest środek zabezpieczający
  • wpływ obrazu psychozy na występowanie zachowań agresywnych
  • przyczyny wielokrotnego opiniowania sądowo-psychiatrycznego
  • różnice międzykulturowe opiniowania sądowo-psychiatrycznego
  • przebieg i efektywność realizacji środka zabezpieczającego stosowanego w psychiatrii
  • kazuistyka opiniowania sadowo-psychiatrycznego i sadowo-psychologicznego
  • związek pomiędzy uzależnieniem od substancji psychoaktywnych, impulsywnością i występowaniem zachowań agresywnych

Granty MNiSW / NCN

2009 – 2012 Przyczyny wielokrotnego opiniowania sądowo-psychologiczno-psychiatrycznego w sprawach karnych. Grant nr N N110 458437 Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego,

Kierownik: lek. M. Opio, główni wykonawcy: dr n. hum. A. Pilszyk, mgr A. Walczyna- Leśko, mgr M. Pacholski.

Celem przeprowadzanego badania była ocena głównych czynników powodujących konieczność zasięgania opinii kolejnych zespołów biegłych w tej samej sprawie karnej. Ponadto celem pracy było zweryfikowanie w sposób jednoznaczny i oparty na naukowo opracowanym materiale, jakie są główne przyczyny powoływania kolejnych biegłych w jednym postępowaniu karnym.

Wnioski:

  • Badanie nie wykazało jednoznacznie która ze stron najczęściej przyczynia się do powoływania kolejnego zespołu biegłych.
  • Stwierdzany fakt, że ze strony Biegłych -niemożność rzetelnego zbadania opiniowanego w warunkach ambulatoryjnych, ze strony organu wymiaru sprawiedliwości –nowa okoliczność, a ze strony Opiniowanego – informacja o leczeniu psychiatrycznym, świadczy o prawidłowo przebiegających procesach.
  • Biegli w większości trudnych przypadków, a tak należy oceniać kierowane do IPiN przypadki, podejmują się udzielania odpowiedzi na pytania Sądu.
  • Najlepiej realizowana jest ocena poczytalności, najgorzej konieczność zastosowania środka zabezpieczającego.

2010 – 2012 Sprawcy przestępstw seksualnych wobec nieletnich. Diagnostyka psychiatryczna i seksuologiczna. Grant nr NN404516838; kierownik: dr hab., prof. nadzw. J. Heitzman.

Celem programu badawczego było m.in. przeprowadzenie analizy skuteczności obowiązujących regulacji prawnych w zapobieganiu seksualnemu wykorzystaniu dzieci. Duży, bo liczący ponad 250 przypadków materiał badawczy jest wystarczający by stwierdzić czy zmieniające się rozwiązania prawne wobec sprawców pedofilii, wcześniej mające w założeniu charakter izolacyjny a od niedawna dopiero terapeutyczny, osiągają skutek prewencyjny.

Wnioski sformułowane na podstawie wyników badania:

  • Zrealizowany program badawczy i uzyskane nowe informacje o sprawcy pedofilii korespondują z pozytywną tendencją nowelizacji ustaw, które mają charakter kompleksowy;
  • Terapia, rehabilitacja i resocjalizacja sprawców pedofilii jest procesem nieskończonym.
  • Jakakolwiek przerwa w tym cyklu, może skutkować ponownymi przestępstwami. Terapia sprawców pedofilii musi mieć charakter ciągły rozpoczęty w zakładzie karnym w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności a następnie kontynuowany w ramach środka zabezpieczającego o charakterze leczenia zamkniętego lub ambulatoryjnego, kontrolowanego. Projektowana nowelizacja art. 95a § 3 wprowadzająca trzecią formę środka zabezpieczającego poprzez skierowanie sprawcy na kontrolowane leczenie ambulatoryjne jest zmianą niezwykle ważną i pożądaną;
  • Wzmocnienia ustawowego umocowania wymaga monitoring sprawców seksualnego wykorzystania dzieci ( jak i innych sprawców przestępstw seksualnych, Musi on być realizowany przez wyspecjalizowane instytucje i pod nadzorem ze strony sądu.
  • Niewątpliwie propozycji oddziaływań terapeutyczno- rehabilitacyjnych nie można regulować ustawowo i należy ich dobór pozostawić specjalistom: psychologom, psychiatrom, seksuologom, reedukatorom seksualnym, specjalistom terapii uzależnień itp.;
  • Planowana nowelizacja art. 95a kk powinna odejść od wskazywania konkretnej propozycji terapeutycznej na rzecz pozostawienia wyboru właściwej terapii profesjonalistom.
  • Ważny element uzyskany w dyskusji nad wynikami badań dotyczy konieczności opracowania modeli terapeutycznych oraz zapewnienia stosownie do potrzeb i stawianych zadań, możliwości zatrudnienia w tym obszarze kwalifikowanych kadr o określonej specjalności;
  • Potoczna wiedza o sprawcy wykorzystującym seksualnie dziecko, kieruje się bardziej mitami i stereotypami niż faktami, co zasadniczo wypacza obraz statystycznego sprawcy pedofilii w Polsce i ogranicza możliwość skutecznego monitorowania sprawców.

Obecnie realizowane Projekty Statutowe:

      1. Rozbieżności w opiniowaniu sądowo-psychiatrycznym jako przyczyna przewlekającego się postepowania testamentowego.

Cel: określenie częstości występowania rozbieżności wydawanych opinii sądowo-psychiatrycznych w sprawach testamentowych pod względem oceny świadomości, oceny swobody, częstości zastosowania europejskiej klasyfikacji ICD-10 przy stawianiu rozpoznania opiniowanemu.

      1. Psychiatryczne przesłanki stosowania ubezwłasnowolnienia na podstawie wydanych opinii i orzeczeń sądowych.

Cel: zbadanie czy obowiązujące kryteria celowości ubezwłasnowolnienia są wystarczające i precyzyjne.

      1. Ocena ryzyka popełnienia agresywnego czynu zabronionego o znacznej szkodliwości społecznej przez pacjentów chorych na schizofrenię wobec których zastosowano środek zabezpieczający.

Cel: Celem badania jest ocena ryzyka popełnienia czynu o znacznej szkodliwości społecznej przez chorych na schizofrenię, ze szczególnym uwzględnieniem uprzednio podejmowanych zachowań agresywnych na podstawie wybranych cech demograficznych, cech osobowości oraz oceny poziomu i rodzaju agresji. Problem badawczy zmienia się w zależności od nowych rodzajów przestępczości i wymaga stałej eksploracji. Dotychczas stosowane narzędzia są niedoskonałe i konieczne jest tworzenie nowych lub stałe doskonalenie istniejących.

Obiektywizacja oceny ryzyka popełnienia czynu agresywnego o znacznej szkodliwości społecznej pozwoli na:

        • Tworzenie nowych programów terapeutycznych.
        • Da podstawę do zmian obowiązującego prawa w obszarze przepisów wykonawczych regulujących cele i zadania leczniczych środków zabezpieczających.
        • Określi kierunki profilaktyki i prewencji zachowań agresywnych w obszarze psychiatrii, psychologii, resocjalizacji i pedagogiki.
        • Zweryfikuje praktycznie nowelizowany kodeks karny w obszarze nowego środka zabezpieczającego („skierowania na leczenie ambulatoryjne”), a także wprowadzenia  możliwości udzielenia zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem.
      1. Przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody w trybie nagłym – kontekst medyczny i prawny.

Cel: Celem projektu badawczego jest analiza wszystkich przyjęć bez zgody w trybie nagłym (w liczbie 552) w roku 2012 w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, z uwzględnieniem aspektu etycznego (w kontekście autonomii woli pacjenta), aspektu prawnego – analizy przepisów pod kątem zabezpieczenia podstawowych praw pacjenta, a także usprawiedliwionych decyzji lekarskich, jak również harmonizacji przepisów z prawem Unii Europejskiej. Cel projektu obejmuje także głębsze poznanie strony medycznej problemu, uwzględniając najczęściej stawiane diagnozy przy przyjęciu bez zgody, ocenę objawów, ocenę uzasadnienia przesłanek medycznych i społecznych przyjęć bez zgody, a także zasadność kwalifikacji prawnej, dokonywanej przez lekarza, na podstawie której pacjent został przyjęty.

      1. Metody badania poziomu kryptopyrolu jako markera zmian w OUN w grupach zaburzeń psychicznych w kontekście hipotezy o wpływie podwyższonego poziomie kryptopyrolu na podejmowanie zachowań agresywnych.  Projekt realizowany w latach 2008 – 2013, obecnie na etapie publikacji wyników.

Dydaktyka:

      • Szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury:

Obecnie Klinika Psychiatrii Sądowej ubiega się o możliwość realizacji szkolenia specjalizacyjnego w zakresie psychiatrii. Osoby zainteresowane odbywaniem szkolenia specjalizacyjnego proszone są o kontakt z sekretariatem Kliniki.

      • Kurs specjalizacyjny dla lekarzy z zakresu psychiatrii sądowej:

Klinika Psychiatrii Sądowej wraz z CMKP corocznie organizuje kurs „Psychiatria sądowa i orzecznictwo sądowo-psychiatryczne” dla lekarzy w trakcie szkolenia specjalizacyjnego z psychiatrii. Zajęcia odbywają się w  Budynku Kliniki  Psychiatrii Sądowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii – ul. Sobieskiego 9; Kierownikiem naukowym kursu jest Prof. nadzw. dr hab. n. med. Janusz Heitzman. Zajęcia podzielone są na część teoretyczną i część warsztatową. W ramach części teoretycznej poruszane są podstawy prawne opiniowania i orzecznictwa sądowo-psychiatrycznego, kanony diagnostyki psychiatrycznej pod kątem opiniowania, omawiane są zasady opiniowania w przypadku podstawowych grup chorób i zaburzeń psychicznych. W ramach części warsztatowej prezentowane są przykładowe opinie sądowo-psychiatryczne, z uwzględnieniem najczęściej popełnianych błędów w opiniowaniu, trudności diagnostyczne i organizacyjne. Część warsztatowa ukierunkowana jest na zdobycie umiejętności praktycznych. Wśród prelegentów kursu dominują osoby z wieloletnim doświadczeniem w opiniowaniu sądowo-psychiatrycznym, pracownicy naukowi IPIN oraz goście zapraszani z innych ośrodków.  Szczegółowe informacje dostępne są na stronach CMKP: www.cmkp.edu.pl

      • Staże dla lekarzy specjalizujących się w psychiatrii:

Corocznie w Klinice Psychiatrii Sądowej około 40 lekarzy odbywa staże z psychiatrii sądowej w ramach specjalizacji w zakresie psychiatrii. W ramach stażu istniej możliwość praktycznego zapoznania się z zasadami pracy w oddziale psychiatrii sądowej. Lekarze stażyści mają także możliwość uczestniczenia w badaniu osób opiniowanych, maja dostęp do akt sprawy oraz uczestniczenia w sporządzaniu opinii sądowo-psychiatrycznych.  Osoby zainteresowane odbywaniem stażu w Klinice Psychiatrii Sądowej proszone są o kontakt z sekretariatem Kliniki.

      • Staże dla psychologów specjalizujących się w psychologii klinicznej:

Każdego roku w ramach specjalizacji z psychologii klinicznej miesięczny staż odbywa od 15 do 20 psychologów. Zajęcia mają na celu zapoznanie psychologów z podstawowymi zasadami pracy biegłego sądowego: specyfiką tej roli, wymogami formalnymi i merytorycznymi, jakie powinni spełniać biegli, a także z zasadami opracowywania sądowej opinii psychologicznej w postępowaniu karnym i cywilnym.  Staże w ramach specjalizacji z psychologii klinicznej prowadzi dr n. hum. Anna Pilszyk, specjalista psycholog kliniczny (tel. (22) 45 82 863);

      • Staże dla psychologów i studentów psychologii:

W Klinice Psychiatrii Sądowej organizowane są także staże dla psychologów i studentów psychologii, zainteresowanych poszerzeniem wiedzy z psychologii sądowej, którymi zajmuje się mgr Magdalena Peccabin, tel. 22 45 82 307,

e-mail:mpeccabin@ipin.edu.pl

Stażyści będą mieli możliwość zapoznania się z całokształtem oddziaływań terapeutycznych realizowanych w oddziale o wzmocnionym stopniu zabezpieczenia.

Szczegółowe informacje, dotyczące dokumentów niezbędnych do odbycia praktyki/stażu są dostępne w Dziale Planowania i Dokumentacji Naukowej IPiN, pokój 911, IXp., tel. 22 45 82 645.

      • Coroczne Seminarium z cyklu: Środki zabezpieczające w psychiatrii.

Od 2008 roku Klinika Psychiatrii Sądowej IPIN organizuje seminarium poświęcone realizacji środków zabezpieczających w psychiatrii. W ramach seminarium poruszane są kwestie aktualnego stanu prawnego oraz codziennej praktyki wykonywania środków zabezpieczających. Seminarium skierowane jest zarówno do lekarzy psychiatrów i psychologów mających styczność z psychiatrią sądową, jak i do prawników oraz innych osób zaangażowanych w proces leczenia osób wobec których orzeczono środek zabezpieczający.

Osoby zainteresowane uczestniczeniem w Seminarium proszone są o kontakt z Sekretariatem Kliniki. Tel. (022) 458-28-59, Tel. (022) 458-28-60, Fax (022) 458-26-64

E-mail: klinikapsychiatriisadowej@gmail.com

      • Kadra:

Funkcjonowanie Kliniki Psychiatrii Sądowej IPIN oparte jest o wieloletnie doświadczenie pracujących w Klinice lekarzy, psychologów i terapeutów.  Pracownicy Kliniki aktywnie uczestniczą w kursach i szkoleniach z zakresu psychiatrii sądowej, pracach Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Polskiego Towarzystwa Psychiatrii Sądowej.  Pracownicy Kliniki realizują programy naukowo-badawcze z zakresu psychiatrii sądowej, których wyniki publikują w czasopismach naukowych i prezentują na konferencjach naukowych w kraju i zagranicą. W Klinice są prowadzone badania i wydawane opinie sądowo-psychiatryczne i sądowo-psychologiczne po badaniach ambulatoryjnych oraz po obserwacjach (osób niearesztowanych). Opinie wydawane są przez Klinikę, w oparciu przeprowadzone badania osób jak i akta spraw nadesłanych przez sądy i prokuratury na podstawie postanowień, dotyczących oceny stanu zdrowia psychicznego, poczytalności tempore criminis, zdolności do uczestnictwa w postępowaniu karnym, konieczności zastosowania środków zabezpieczających, zdolności do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji i wyrażenia woli (w tym zdolności testowania), opinie dotyczące zmiany płci, zdolności do zawarcia małżeństwa, zdolności do sprawowania władzy rodzicielskiej, mobbingu a także oceny doznanego uszczerbku na zdrowiu – w sprawach odszkodowawczych. Klinika wydaje również opinie dotyczące ewentualnych, wynikających ze stanu psychicznego, przeszkód w zdolności do wykonywania zawodu, w sytuacji gdy instytucje do tego uprawnione (np. Izba Lekarska, Rada Adwokacka), w związku z toczącym się postępowaniem stwierdzają taka konieczność.

      • Oddział

Od 2013 roku w nowym budynku Kliniki funkcjonuje oddział psychiatrii sądowej o wzmocnionym stopniu zabezpieczenia dysponujący 60 miejscami, w tym 15 dla kobiet i 45 dla mężczyzn. Oddział spełnia krajowe i międzynarodowe kryteria techniczne wzmocnionego poziomu zabezpieczenia, dysponuje pełnym monitoringiem, zabezpieczeniem pracowników ochrony, zapleczem sportowym, pracowniami terapeutycznymi. W Klinice stosowany jest pełen zakres metod leczenia chorób i zaburzeń psychicznych, w tym farmakoterapia, psychoterapia, inne formy leczenia biologicznego.  W ramach oddziału realizowane są zajęcia terapeutyczne w postaci psychoedukacji dotyczącej choroby psychicznej, treningu umiejętności społecznych, psychoterapii grupowej, grupy psychoedukacyjnej dla rodzin pacjentów, konsultacji rodzinnych, terapii uzależnień, muzykoterapii, psychorysunku, filmoterapii, treningu funkcji poznawczych, socjoterapii, różnych form terapii zajęciowej, arteterapii, zajęć sportowych, rehabilitacji, różnych form treningów behawioralnych.

      • Ambulatorium

W budynku Kliniki przewidziano pomieszczenia ambulatorium terapeutycznego, umożliwiającego realizowanie środka zabezpieczającego w formie ambulatoryjnej. Pełne wykorzystanie ambulatorium możliwe będzie po zmianie obowiązującego stanu prawnego.

      • Sala wykładowa i zaplecze dydaktyczne

W budynku Kliniki Psychiatrii Sądowej dostępna jest sala wykładowa dysponująca 216 miejscami oraz trzy sale seminaryjne dysponujące odpowiednio 25, 15 i 10 miejscami. Pomieszczenia wyposażone są w pełna infrastrukturę multimedialną w tym możliwość przeprowadzenia wideokonferencji oraz rejestracji przebiegu wykładów.

Przed budynkiem zlokalizowany jest przestronny parking.

Rezerwacją terminów, organizacją wynajmu oraz przygotowaniem sal zajmuje się Sekretariat Kliniki – tel.: 22 45 82 859; 22 45 82 664, faks: 22 45 82 664

Wybrane publikacje

 

Publikacje wybrane:

• Kałwa A., Paszkiewicz M., Borkowska A. Affective temperament and the use of doping by amateur and professional athletes. Praca przyjęta do druku w Indian Journal of Research, publikacja 15.10.2014.

• Heitzman J, Lew-Starowicz M, Pacholski M, Lew-Starowicz Z, Wykorzystywanie seksualne dzieci w Polsce – analiza badań 257 sprawców, którzy popełnili przestępstwa seksualne wobec małoletnich. Psychiatr. Pol. 2014; 48 (1):105-120.

• Heitzman J., Ruzikowska A., Tarczyńska K., Waszkiewicz E., Pilszyk A., Dzieciobójstwo czy zabójstwo? Studium przypadku 5-krotnego zabójstwa własnych dzieci – poszukiwanie psychopatologii. Infanticide or murder in a forensic psychiatric assessment. A case study 5-fold infanticide – the search of psychopathology.  Psychiatr. Pol. 2013 : T. 47, nr 3, s. 541-558.

• Heitzman J. Ekspertyza projektu ustawy o postepowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. Przed pierwszym czytaniem. Rządowy projekt ustawy o postepowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. Druk Sejmowy Nr 1577. Biuro Analiz Sejmowych. 2/2013, 7-18.

• Pilszyk Anna, Ruzikowska Alfreda; Oddalenie się sprawcy wypadku drogowego: działanie w szoku czy celowe zachowanie – opis przypadku; Postępy Psychiatrii i Neurologii; 2013, 22(3), 211-216; B,6;

• Heitzman J.,  Opio M., Ruzikowska A., Pilszyk A., Przeniesiony zespół Münchausena w opinii sądowo-psychiatrycznej – opis przypadku i kontrowersje etyczne. Munchausen syndrome by proxy in a forensic psychiatric evaluation – the description of a case and ethical controversy.  Psychiatr. Pol. 2012 : T. 46, nr 4, s. 677-689

• Heitzman J.: Opiniowanie sądowo-psychiatryczne sprawców przestępstw seksualnych. Giving forensic – psychiatric  opinions in sex offenders. Polska Akademia Umiejętności, prace Komisji Etyki Medycznej, 9, Kraków 2011, 19-30.

• Hajdukiewicz  D. , Heitzman J.: Propozycje formularzy zgody pacjenta na hospitalizację psychiatryczną i leczenie. A proposal of a  psychiatric patient treatment and hospitalization consent form. Psychiatria Polska, 2010, T.XLIV, 4, 475-486.

• Pilszyk Anna, Waszkiewicz Ewa; Obserwacje dotyczące wykorzystywania pedofilii do rozwiazywania osobistych sytuacji konfliktowych; Postępy Psychiatrii i Neurologii; 2009,18(4):403-406;

• Namysłowska I., Heitzman J., Siewierska A. Zespół Gardnera – zespół oddzielenia od drugoplanowego opiekuna (PAS). Rozpoznanie czy rzeczywistość rodzinna?. Gardnem Syndrome – Parent Alienation Syndrome (PAS). Diagnostic or family realisty?; Psychiatria Polska; 2009, XLIII, 1, 5-17.

• Heitzman J. (2004): Błędy w opiniowaniu sądowo-psychiatrycznym – analiza zjawiska. False forensic expertise – analysis of the phenomenon. Psychiatria Polska, 2004, T. XXXVIII, 3, 385-394.

Monografie wybrane:

• Heitzman J., Markiewicz I.: Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego – podstawowe zagadnienia. The Act on the Protection of mental health – basic issues. W: Psychiatria. Metody leczenia, Zagadnienia etyczne, prawne, publiczne, społeczne. Red. Wciórka J., Pużyński S., Rybakowski J.,Wyd. II., Elsevier, Wrocław, 2012, T. 3, 473 – 493.

• Hajdukiewicz D., Heitzman J.: Psychiatria w postępowaniu sądowym. Psychiatry in court . W: Psychiatria. Metody leczenia, Zagadnienia etyczne,prawne, publiczne, spoleczne. Red. Wciórka J., Pużyński S., Rybakowski J.,Wyd. II., Elsevier, Wrocław, 2012, T. 3, 518-573.

• Heitzman J. Vetulani J. (red.) , Farmakoterapia depresji – współczesne podstawy teoretyczne i doświadczenia kliniczne. The Pharmacotherapy of depression – contemporary theoretical and clinical experience. Termedia , Poznań, 2012

• Gierowski J.K., Heitzman J.: Forensische Psychiatrie in Polen aktueller Stand und Perspektiven. W: Praxishandbuch Forensische Psychiatrie des Kindes-, Jugend- und Erwachsenenalters, Red. F.Häßler, W.Kinze, N. Nedopil (Hgrs). Medizinisch Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Berlin, 2011,

• Heitzman J., Zaburzenia potraumatyczne – możliwości psychoterapeutyczne, przegląd koncepcji.  W: Konsekwencje psychiczne traumy, uwarunkowania, terapia. Posttraumatic disorder – possibility of the psychotherapy – reviw of conception. The consequences psychological traumatiic events, conditioniing, therapy; Jan Strelau, Bogdan Zawadzki, Magdalena Kaczmarek (red), Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa, 2009, 321-342, ISBN 978-83-7383-319-7

• Heitzman J. (red): Psychiatria – podręcznik dla studiów medycznych, PZWL, Warszawa, 2007.

 

Publikacje