Kierownik: Katarzyna Kucharska, Prof. nadzwyczajny IPiN

  • Specjalista psychiatra z 10-letnim doświadczeniem ordynatorskim w Wielkiej Brytanii leczenia zaburzeń psychicznych, w szczególności zaburzeń łaknienia;
  • Master Practitioner in Eating Disorders and Obesity;
  • Współzałożyciel i kierownik Specjalistycznego Centrum Leczenia Zaburzeń Odżywiania w NE Lincolnshire nominowanego do nagrody najlepszego zespolu klinicznego w Wielkiej Brytanii (BEAT, 2014);
  • Stypendystka Fundacji im. Stefana Batorego, Wellcome Trust, British Council;
  • Kierownik i główny wykonawca wielu projektów naukowych w Institute of Psychiatry w Londynie i w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie;
  • Autorka i współautorka licznych publikacji polskich i zagranicznych.

Klinika składa się z dwóch oddziałów: całodobowego z wyodrębnionym specjalistycznym pododdziałem leczenia zaburzeń odżywiania oraz dziennego, gdzie leczeni są pacjenci z zaburzeniami nerwicowymi i związanymi ze stresem, zaburzeniami osobowości, niektórymi zaburzeniami nastroju (np. dystymia) oraz z niektórymi zespołami behawioralnymi związanymi z zaburzeniami fizjologicznymi (np. zaburzenia odżywiania).

SPECJALISTYCZNY PODODDZIAŁ LECZENIA ZABURZEŃ ODŻYWIANIA KLINIKI NERWIC, ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI I ODŻYWIANIA

Zaburzenia odżywiania stanowią grupę zaburzeń, do których należą wg kryteriów diagnostycznych DSM 5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition, 2013): jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa) – JP, żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa) – ŻP, zaburzenia objadania się (Binge-Eating Disorder) oraz inne specyficzne zaburzenia żywienia i odżywiania (Other Specified Feeding and Eating Disorder) oraz niespecyficzne zaburzenia żywienia i odżywiania (Unspecified Feeding and Eating Disorder).

W kryteriach diagnostycznych ICD-10 poza JP i ŻP wyszczególniono atypowe postacie tych zaburzeń oraz przejadanie się związane z innymi czynnikami psychologicznymi, wymioty związane z innymi czynnikami psychologicznymi, inne zaburzenia odżywiania się oraz zaburzenia odżywiania się, nieokreślone.

Kompleksowe leczenie zaburzeń odżywiania

Jadłowstręt psychiczny jest jednym z zaburzeń psychicznych najtrudniejszych do leczenia. Ze względu na egosyntoniczny charakter choroby, pacjenci przejawiają silny opór wobec leczenia, a powikłania zdrowotne często zmuszają do wycofania się z procedur leczenia zgodnych z protokołem badawczym. Surowy wskaźnik umieralności dla zaburzeń odżywiania wynosi 23, co oznacza, że zaburzenia te mają najwyższy wskaźnik umieralności wśród wszystkich zaburzeń psychicznych. Przyczyną zgonu może być samobójstwo, powikłania zdrowotne z powodu niedożywienia (80% kardiologiczne, hipoglikemia, niewydolność nerek) lub powikłania związane ze współistniejącymi chorobami somatycznymi.

Jak skutecznie leczyć zaburzenia odżywiania?

Wielodyscyplinarny zespół terapeutyczny zapewnia najskuteczniejszą i kompleksową terapię zaburzeń odżywiania. W jego skład powinno wejść wielu współpracujących ze sobą specjalistów, takich jak, psychoterapeuci, psychiatrzy, psycholodzy, terapeuci zajęciowi, dietetycy, pielęgniarki, często też lekarze interniści, diabetolodzy i gastroenterolodzy.

Zespół ten realizuje specjalistyczną ofertę diagnostyczną, medyczną, ze skrupulatną oceną ryzyka i profilaktyką zespołu realimentacyjnego oraz ofertę psychoterapeutyczną stosując podejścia psychoterapeutyczne o wysokiej skuteczności popartej dowodami (evidence based).

Prawidłowe wstępne postępowanie diagnostyczne wymaga oceny psychiatrycznej, oceny stanu somatycznego, diagnozy dietetycznej, wywiadu socjodemograficznego i wywiadu z członkami rodziny lub ich opiekunami. Opieka ambulatoryjna w zaburzeniach odżywiania powinna zapewnić pacjentom indywidualną psychoterapię obejmującą w początkowej fazie leczenia wywiad motywujący, terapię poznawczo-behawioralną (Cognitive Behavioral Therapy, CBT, Cognitive Behavioral Therapy-Enhanced, CBT-E) oraz poznawczo-analityczną (Cognitive Analytic Therapy, CAT) ukierunkowane na leczenie zaburzeń odżywiania, a także terapię rodzin, szczególnie jeśli pacjent jest niepełnoletni, farmakoterapię oraz kompleksową diagnostykę laboratoryjną. Konsultacja dietetyczna i/lub koncentracja na uzyskaniu odpowiedniej masy ciała, oferowane przez niespecjalistyczne ośrodki, nie powinny być jedynymi interwencjami terapeutycznymi. Efekty tych działań są często znikome, krótkotrwałe i nie prowadzą do ustąpienia podstawowych objawów zaburzeń odżywiania. Ponadto, opóźnianie kompleksowego leczenia nasila czynniki ryzyka, a przewlekły stan chorobowy utrudnia proces prowadzący do pełnego wyzdrowienia.

STRUKTURA ORGANIZACYJNA SPECJALISTYCZNEGO PODODDZIAŁU LECZENIA ZABURZEŃ ODŻYWIANIA KLINIKI NERWIC, ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI I ODŻYWIANIA

• opieka całodobowa (16 pacjentów) i dzienna (5 pacjentów)
• Klub Byłych Pacjentów

KOMPLEKSOWA OFERTA PSYCHOTERAPEUTYCZNA

• Kierunki psychoterapii

- Psychodrama morenowska – Psychoterapia integracyjna – Psychoterapia psychodynamiczna – Psychoterapia behawioralno – poznawcza – Psychoterapia humanistyczna

• Formy terapii

- Psychoterapia indywidualna – Psychoterapia grupowa
- Trening Społecznego Poznania i Neuropoznania
- Terapia Behawioralna
- Praca z zaburzonym obrazem ciała (ang. Body Image)
- Techniki uważności (ang. Mindfullness)
- Psychodrama – Psychorysunek
- Społeczność terapeutyczna – Muzykoterapia – Choreoterapia – Praca z ciałem – Psychoedukacja – Terapia zajęciowa
- Grupa wsparcia

SPECJALISTYCZNY PROGRAM TERAPII ZABURZEŃ ODŻYWIANIA

  • Wyżej wymienione formy i kierunki psychoterapeutyczne: psychoterapia indywidualna 1x tydzień i psychoterapia grupowa 3x tydzień
  • Ustrukturalizowany program psychoedukacji z zakresu medycyny, dietetyki i psychologii
  • Trening Społecznego Poznania i Neuropoznania
  • Praca z zaburzonym obrazem ciała (ang. Body Image)
  • Techniki uważności (ang. Mindfullness)
  • Ćwiczenia oddechowe
  • Muzykoterapia z elementami psychodramy
  • Choreoterapia
  • Farmakoterapia
  • Ocena ryzyka ( konsultacje internistyczne i dietetyczne)
  • Rehabilitacja żywieniowa z profilaktyką syndromu realimentacyjnego (ang. re-feeding syndrome)
  • Praca z dietetykiem

Cele psychoterapii:

osiągnięcie wglądu (tzn. zrozumienie siebie), odreagowanie emocjonalne oraz trening nowych sposobów funkcjonowania,

powyższe doświadczenia mogą prowadzić do zmiany zachowań, myślenia i przeżywania,


Oddział Całodobowy Kliniki Nerwic, Zaburzeń Osobowości i Odżywiania


Tel. Dyżurki pielęgniarek: 022 458-25-70
Kierownik oddziału: dr Anna Skrzypek
Tel. (22) 3213509, e-mail: agskrzypek@ipin.edu.pl

Informacje szczegółowe dla przyszłych pacjentów:
Oddział Całodobowy Kliniki Nerwic jest 32- łóżkowym oddziałem szpitalnym, w którym podstawową metodą leczenia jest psychoterapia realizowana w formie kompleksu zintegrowanych form następujących form:
psychoterapia indywidualna,
psychoterapia grupowa,
psychodrama z pantomimą,
muzykoterapia,
psychorysunek,
choreoterapia,
terapia zajęciowa,
socjoterapia – w formie społeczności terapeutycznej, którą tworzą wszyscy pacjenci i personel oraz w formie działalności samorządu pacjentów i aktywności przez ten samorząd organizowanych.

Personel obejmuje: terapeutów (lekarzy i psychologów) pracujących w trzech zespołach, terapeutów – specjalistów prowadzących muzykoterapię, choreoterapię i terapię zajęciową oraz pielęgniarki i personel pomocniczy.

Pacjenci tworzą trzy grupy: A, B i C . Wszystkich pacjentów reprezentuje 4-osobowy samorząd zmieniający się co tydzień. Do jego zadań należy kierowanie życiem pacjentów w klinice, pomoc w rozwiązywaniu zaistniałych trudności i konfliktów, organizowanie i prowadzenie zajęć odbywających się bez udziału terapeutów (np. gimnastyki porannej, pogadanki o zawodzie) oraz prac porządkowych., wyjazdów do kina, teatru czy muzeum, wieczorków towarzyskich i klubowych itp. We wszystkich sprawach wątpliwych samorząd kontaktuje się z przedstawicielem personelu, a z całym zespołem leczącym spotyka się raz w tygodniu podczas porannej odprawy personelu. Pod koniec swojej kadencji samorząd składa sprawozdanie z pracy w minionym tygodniu oraz dzieli się obserwacjami na temat postępów i trudności, jakie wystąpiły u poszczególnych osób. Społeczność terapeutyczna ma wtedy okazję do przedyskutowania spraw dotyczących osób będących w różnych grupach terapeutycznych.

Leczenie odbywa się poza łóżkiem. Pacjenci chodzą we własnych ubraniach a nie w pidżamach. Na zajęciach ruchowych obowiązuje strój i obuwie sportowe. Czas w ciągu dnia wypełniony jest zajęciami terapeutycznymi. Uczestnictwo w nich jest obowiązkowe, ponieważ stanowią one zasadniczy element leczenia. Czynne uczestniczenie we wszystkich zajęciach prowadzonych przez terapeutów, pielęgniarki i samych pacjentów ma na celu osiągnięcie poprawy stanu zdrowia poprzez poszukiwanie przyczyn powstania zaburzenia, powodów dla których ono trwa, zrozumienie aktualnych problemów i trudności oraz poprzez podejmowanie prób ich rozwiązania. Grupowe formy leczenia i życie w społeczności ułatwiają zrozumienie trudności własnych i cudzych i umożliwiają rozwiązywanie ich samodzielnie, ale przy pomocy innych. Nerwica nie jest chorobą, którą można usunąć przy pomocy środków farmakologicznych. Jej przyczyny tkwią w sytuacjach życiowych pacjenta, w ich przeżywaniu i reagowaniu na nie. Dlatego leki w Klinice Nerwic stosuje się rzadko i tylko jako środek pomocniczy. Osoba przybywająca do kliniki musi być przygotowana na rezygnację z leków. Przywiezione ze sobą leki należy oddać w depozyt pielęgniarce.

Praca oddziału wymaga regulaminu związanego z procesem i celami terapii. Zawiera on informacje o prawach i obowiązkach pacjentów. Uwzględniono w nim m.in. obowiązek samoobsługi w zakresie sprzątania kilkuosobowych sal sypialnych, świetlicy, sal zajęć, łazienek oraz prawo do korzystania z przepustek. Przez okres pierwszych dwóch tygodni pacjenci nie otrzymują przepustek i nie przyjmują wizyt. Jest to okres adaptacji do warunków leczenia, jak również okres badań i wzajemnego poznawania się. Po tym okresie pacjent może wyjeżdżać na weekendowe „treningi domowe”. Oddział jest otwarty, co oznacza, że pacjenci mogą swobodnie poruszać się po terenie Instytutu w godzinach wyznaczonych regulaminem. Pacjentki z zaburzeniami odżywiania podpisują specjalny kontrakt terapeutyczny, w którym m.in. zobowiązują się do nie opuszczanie oddziału samodzielnie . Ze względów leczniczych nie należy zatrzymywać własnego samochodu w Instytucie w okresie leczenia. Pobyt w Oddziale Całodobowym trwa 12 tygodni. Ostatnie dwa tygodnie leczenia stanowią pomost między pobytem w szpitalu a całkowitym powrotem do codziennego życia. Każdy pacjent może otrzymać codziennie po zajęciach kilkugodzinna przepustkę. Pacjenci z Warszawy i bliskich okolic leczą się w tym czasie w systemie dziennym. Przyjeżdżają do Oddziału o godz. 8.00 i opuszczają go po zakończeniu obowiązkowych zajęć. Pozostały czas spędzają w domu realizując indywidualne treningi. Po wypisaniu pacjent może brać udział w comiesięcznych spotkaniach klubowych oraz – odpowiednio do zaleceń przy wypisie – kontynuować kontakt terapeutyczny ze swoim terapeutą w ramach Przychodni Przyklinicznej.


Oddział Dzienny Kliniki Nerwic

Kierownik oddziału: dr nauk med. Anna Sarol-Kulka
Tel. 022 458-26-72, email: sarolkulka@gazeta.pl

Leczenie w Oddziale Dziennym trwa dziesięć tygodni. Każdorazowo przyjmowana jest grupa 14-tu osób, która równocześnie rozpoczyna i kończy terapię (grupa zamknięta).
Pacjenci przebywają w Oddziale w dni robocze od godz. 8.00 do 16.00. Popołudnie, wieczór i weekendy spędzają w swoich domach. Okres leczenia objęty jest zwolnieniem lekarskim za pobyt w szpitalu. Leczenie w Oddziale Dziennym ma podobne cele i zasady, jak w Oddziale Całodobowym. Stosowane metody są więc takie same. Jedyny wyjątek stanowi brak systematycznej psychoterapii indywidualnej. Pozostałe informacje zamieszczone powyżej dotyczą więc obu oddziałów.

Psychoterapia w Klinice jest:

  • integratywna: ponieważ czerpiąc z rozmaitych inspiracji, opiera się na koncepcji powstawania zaburzeń nerwicowych jako konsekwencji określonych postaw i zachowań, wynikających ze specyficznych dla danej osoby warunków psychospołecznych jak również indywidualnych cech biologicznych,
  • kompleksowa: ponieważ zapewnia szerokie spektrum doświadczeń, począwszy od poznawczego uczenia się po odreagowanie emocjonalne,
  • stacjonarna: dla pacjentów Oddziału Całodobowego, którzy nocują na terenie kliniki, co daje szansę na poszerzenie oferty zajęć terapeutycznych, dodatkowe monitorowanie i wspieranie procesu terapeutycznego,
  • dzienna: dla pacjentów Oddziału Dziennego, co stwarza możliwość bieżącego konfrontowania nowych, wypracowanych w terapii strategii radzenia sobie w swoim własnym otoczeniu w godzinach popołudniowych.
  • ograniczona w czasie: w Oddziale Dziennym trwa 9-10 tygodni, w Oddziale Całodobowym trwa ona 12 tygodni lub przez okrez 6 miesięcy u osób z zaburzeniami osobowości .
  • intensywna: ponieważ we względnie krótkim okresie czasu chory uczestniczy w bardzo dużej liczbie zajęć mających różnorodną formę.

ATUTY

  • Praca zespołu doświadczonych terapeutów współdziałających w planowaniu i monitorowaniu terapii i wymianie informacji o pacjentach w obrębie grup, jak i całego zespołu.
  • Skuteczne metody stosowane w wieloletniej praktyce.
  • Szeroka oferta – kwalifikowana psychoterapia indywidualna i grupowa, psychodrama, psychorysunek, muzykoterapia, terapia behawioralno-poznawcza, terapia zajęciowa, psychoedukacja.
  • Kompleksowa terapia dla osób z zaburzeniami odżywiania.
  • Zorganizowanie leczenia w ramach społeczności terapeutycznej, która pozwala na współuczestniczenie pacjentów procesie leczenia.
  • Korzystanie z zasad współdecydowania, demokracji i przepływu informacji.
  • Nastawienie na leczenie przynoszące nie tylko długotrwałą poprawę objawową, ale również zmianę schematów funkcjonowania i korektę zachowań.
  • Życzliwe podejście do pacjenta
  • Umiejętne i elastyczne reagowanie w sytuacjach trudnych.

Doświadczenie z pobytu w Klinice z perspektywy pacjenta:

„… tu po raz pierwszy poczułam się dla kogoś ważna…”
„ … poziom leczenia, oceniam jako bardzo wysoki…”
„ …jest nowa terapia dla osób z zaburzeniami odżywiania, która działa ”
„…choreoterapia pozwoliła mi na przełamanie wielu barier dotyczących skupiania się na sobie i niezauważania innych ”
„Po terapii, nagle to ile zjadłam straciło znaczenie i to co najważniejsze przestałam odmierzać!!”
„Zaczęłam tęsknić za wolnym umysłem i swobodnym myśleniem i czuje iż z każdym dniem jestem silniejsza”


DYDAKTYKA


Klinika realizuje bogatą ofertę szkoleniową dla stażystów (psychologów, lekarzy, psychoterapeutów/terapeutów) obejmującą udział Państwa jako obserwatorów w ofercie terapeutycznej i diagnostycznej. Stażyści udoskonalają warsztat metodologiczny, diagnostyczny i uczą się kompleksowej terapii zaburzeń odżywiania, lękowych i osobowości z uwzględnieniem integratywnej psychoterapii, farmakoterapii oraz oceny ryzyka. Biorą udział w interdyscyplinarnych konsyliach ukierunkowanych na wnikliwą diagnozę i weryfikację planu terapeutycznego. Poza ofertą kliniczną Państwo stażyści biorą udział w zebraniach naukowych.
W sprawie organizacji stażu klinicznego uprzejmie prosimy o kontakt z Paniami mgr Sylwią Stankiewicz tel. 22 4582772 lub Panią mgr Elwirą Kowalską tel. 22 4582700.
Profesor Katarzyna Kucharska z Zespołem realizuje ofertę szkoleniową w ramach współpracy IPiN z Warsaw International Studies in Psychology dla studentów anglojęzycznych zatytułowanego Practical Implications of Clinical Psychology.


NAUKA

Realizacja niżej wymienionych projektów naukowych:
1. Porównanie deficytów Społecznego Poznania i Neuropoznania u pacjentów z Anorexią Nervosą i Zespołem Aspergera. W poszukiwaniu endofenotypów społecznego poznania”? NCN No. 2012/05/3/HS6/03656
2. Ocena wpływu polimorfizmu genów kodujących białka prekursorów oksytocyny (OXT), dopaminy (D) i wazopresyny argininowej (AVP) na skuteczność psychoterapeutyczną Treningu Społecznego Poznania i Neuropoznania (TSPiNP) u pacjentów chorych na jadłowstręt psychiczny (JP) w usprawnianiu funkcji społecznego poznania, altruizmu i neuropoznania – NCN No 2014/15/B/HS6/01847
3. Ocena percepcji smaku i odczucia sytości u pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego (projekt realizowany we współpracy z prof. J. Gromadzką-Ostrowską-kierownikiem Zakładu Fizjologii Żywienia i Dietetyki SGGW w Warszawie).
4. Ocena skuteczności Treningu Społecznego Poznania i Neuropoznania (TSPiNP) w usprawnianiu funkcji neuropoznawczych i społecznego poznania u pacjentów z jadłowstrętem psychicznym – projekt statutowy.
5. Ocena skuteczności Programu Empatycznej Uważności w procesie terapeutycznym u pacjentów zaburzeniami odżywiania.
6. Ocena skuteczności Specjalistycznego Treningu Zarządzania Stresem w profilaktyce chorób psychosomatycznych i zaburzeń psychicznych.
7. Ocena procesów emocjonalnej regulacji u osób z zaburzeniami odżywiania.
8. Jadłowstręt psychiczny jako specyficzna forma dysmorfofobii. Dynamika zmian zaburzonego obrazu ciała w procesie terapeutycznym u osób chorych na zaburzenia odżywiania.
9. Ocena skuteczności modelu psychoterapii integracyjnej w poprawie funkcjonowania emocjonalnego pacjentów z zaburzeniem osobowości borderline


KWALIFIKACJA DO KLINIKI NERWIC, ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI I ODŻYWIANIA

Informacja dla pacjentów: Oddział dzienny i całodobowy

1. BMI >14

2. Stabilny stan somatyczny

3. W czasie kwalifikacji pacjent zapoznaje się i podpisuje kontrakt terapeutyczny dla osób z zaburzeniami odżywiania

4. Wszystkie osoby kierowane do Kliniki odbywają wstępną konsultację czyli wizytę kwalifikacyjną

5. Wymagane jest skierowanie od lekarza psychiatry

6. W celu umówienia terminu kwalifikacji należy zadzwonić do rejestracji Poradni Przyklinicznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii pod numer (22) 45-82-611, gdzie pacjent jest zapisywany na określony termin wizyty. W trakcie rozmowy telefonicznej rejestratorka ustala datę wizyty, zapisuje numer telefonu do pacjenta oraz członka jego rodziny.

7. Kwalifikacja polega na standardowym badaniu psychiatrycznym prowadzonym przez lekarza Kliniki. Dodatkowo lekarz sprawdza motywację pacjenta do leczenia w Klinice, ustalają z chorym jego wstępne oczekiwania dotyczące leczenia; pacjent uzyskuje informację o zasadach leczenia ujętych w formie regulaminu, a dla osób z zaburzeniami odżywiania się również w formie specjalnego kontraktu terapeutycznego.

8. Podczas kwalifikacji potencjalnemu pacjentowi umożliwia się rozmowę z członkiem samorządu pacjentów, który ze swego punktu widzenia informuje, na czym polega leczenie w Klinice Nerwic Zaburzeń Osobowości i Odżywiania.
9. Krótki czas oczekiwania między kwalifikacją a początkiem leczenia w Klinice

Informacja dla lekarzy kierujących:
1. Wymagane jest skierowanie wystawione na standardowym formularzu SKIEROWANIE DO SZPITALA PSYCHIATRYCZNEGO wystawione przez lekarza psychiatrę. Honorowane są skierowania z publicznej i niepublicznej służby zdrowia.
2. W skierowaniu należy zawrzeć zwięzły wywiad medyczny i psychologiczny oraz informację o przeprowadzonej diagnostyce internistycznej.
3. Wiek kwalifikowanych pacjentów od 18 do 65 lat; poziom intelektualny w normie, co najmniej podstawowe wykształcenie
4. Rozpoznanie zaburzeń odżywiania według kryteriów ICD-10/DSM V
5. BMI >14
6. Stabilny stan somatyczny
7. W czasie kwalifikacji pacjent zapoznaje się i podpisuje kontrakt terapeutyczny dla osób z zaburzeniami odżywiania
8. Przeciwwskazaniem do zakwalifikowania do Oddziału jest stwierdzenie współistnienia poważnych chorób somatycznych, występowanie aktywnego zespołu uzależnienia od alkoholu i/lub innych substancji uzależniających (narkotyki, leki), organiczne uszkodzenie OUN, nieskorygowane znaczne upośledzenie wzroku i słuchu.
9. W czasie rozmowy kwalifikacyjnej pacjent zapoznaje się i podpisuje regulamin Oddziału.
10. Rekomendowane jest przyniesienie posiadanej dokumentacji medycznej (np. karty informacyjne, badania).
11. Po kwalifikacji pacjent jest wpisywany na listę osób oczekujących do przyjęcia.